De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) heeft een ambitieus rapport uitgegeven (http://www.rli.nl/pers/2014/raad-voor-de-leefomgeving-en-infrastructuur-milieubeleid-kan-effectiever). De raad stelt dat de wetenschappelijke kennis over menselijk gedrag beter benut kan worden voor het maken van milieubeleid. Een advies van 160 bladzijde en een beleidskader. In deze blog de hoofdlijn van het advies, een aantal voorbeelden die de raad noemt en de vraag wat WereldMarketeers hier van denken.

Het voorwoord zegt verder; “Door deze kennis te gebruiken, komen beleidsmakers tot creatievere en effectievere milieumaatregelen. De doelen van het milieubeleid kunnen daardoor sneller en wellicht ook goedkoper gehaald worden.”   De hoofdlijn van het betoog is dat de manier waarop mensen zich gedragen ingewikkeld en per situatie anders is. Hoe mensen reageren op beleidsmaatregelen is lang niet altijd te voorspellen vanuit gangbare aannames over de rationaliteit van gedrag. Als bij beleidsbepaling (meer) bewust en systematisch gebruik wordt gemaakt van de kennis die bestaat over hoe en waarom mensen zich in specifieke omstandigheden op een bepaalde manier gedragen, kan de effectiviteit van het milieubeleid worden vergroot. In lijn hiermee is een gedragsanalysekader opgesteld die beleidsmakers helpt om een zorgvuldige analyse te maken van relevante gedragsbepalende factoren zoals: de kennis en vaardigheden die iemand heeft, zijn of haar drijfveren (motieven), hoe iemands persoonlijke omstandigheden zijn en welke keuzeprocessen in een situatie een rol spelen.

Het voert te ver om het hele advies hier te beoordelen en de werking van het beleidskader te toetsen. Aan de hand van een aantal voorbeelden wordt aangegeven hoe bepaalde beleidsdoelen anders bereikt zouden kunnen worden in lijn met het advies (formulering uit NRC 5 maart).

1. Voedsel verspillen

Wat moet je doen om 20 procent minder voedsel te verspillen? Geef de consumenten tips; leg bijvoorbeeld het nut uit van boodschappenlijstjes. Mensen zonder zo’n lijstje gooien 40 procent meer voedsel weg dan anderen. Stimuleer het gebruik van maatbekers, weegschalen en thermometers voor in de koelkast. Roep supermarkten op te waarschuwen tegen voedselverspilling en laat hen kleinere porties verkopen. En wees als overheid minder rigide, hoe begrijpelijk ook, met de houdbaarheidsdata van bederfelijke waar.

2. Energie besparen

Hoe krijg je woningbezitters zo ver dat ze energiebesparende maatregelen nemen? Hamer met het energielabel niet te veel op de milieuprestaties, want mensen hechten vooral belang aan een lage energierekening en wooncomfort. Motiveer hen met aanbiedingen, goedkoop en op maat. Wek nieuwsgierigheid met warmtefoto’s van huizen, die energieverlies tonen. Speel in op de persoonlijke situatie en eis geen dubbel glas als heel dik enkel glas ook voldoende kan zijn.

3. Spitsmijden

Hoe verleid je automobilisten buiten te spits te reizen? De kans is het grootst als je hen werft op routes met veel files, op een beperkt traject. Deelnemers aan projecten om de drukte te omzeilen zijn veelal mensen die aan ‘de randen van de spits’ rijden. Voor wie midden in de spits rijdt, moeten de omstandigheden die dat veroorzaken worden veranderd: tijden voor school en kinderopvang, eigen werktijden en die van de partner. Ook moet je reclame maken met mensen die de spits al langer mijden, bijvoorbeeld doordat ze fietsen. Benadruk wat je allemaal wint met reizen buiten de spits: tijd, voorspelbaarheid, comfort, bereikbaarheid en geld.

4. Afval scheiden

Hoe kunnen we huishoudelijk afval nog beter scheiden voor recycling? Beloon gemeenten die veel afval gescheiden inzamelen. Beloon ook burgers die hun best doen, niet alleen met een lagere afvalstoffenheffing, maar ook met simpele dingen als deelname aan een loterij, of een compliment van de burgemeester. Maak het gemakkelijk om afval te scheiden, en haal eens wat minder frequent restafval op.

Ben benieuwd wat jullie van de hoofdlijn en de voorbeelden vinden.

Tags:, , , ,